Free Thoughts on Religion, the Church, and National Happiness Bernarda Mandeville’a jako lekcja anatomii natury ludzkiej w praktyce

Abstrakt

W artykule podjęto próbę przestawienia lekcji anatomii natury ludzkiej Bernarda Mandeville’a w praktyce, to jest praktycznego zastosowania wiedzy o ludzkich namiętnościach przez sprytnych duchownych-polityków. Opierając się głównie na Free Thoughts on Religion, the Church, and National Happiness dowiedziono, że religia w poglądach autora tego dzieła jest elementem systemu, mającego utrzymać społeczeństwo w całości, poprzez odwoływanie się do strachu przed niewidzialną siłą. Jednocześnie religia staje się instrumentem wykorzystywanym do ciągłych nadużyć, walki o władzę i dobra materialne przez duchownych, którzy umiejętnie manipulują ludzkimi słabościami. Religia przestaje pełnić rolę łącznika miedzy Bogiem a wiernymi, a jej rola sprowadza się do prowadzenia brudnej polityki. Podjęcie przez Mandeville’a tego tematu przypomina o potrzebie wnikliwej i obiektywnej  analizie swoich zachowań, dzięki czemu człowiek nie tylko będzie potrafił zrozumieć samego siebie, pozytywnie wpłynie na kondycję własnego zdrowia fizycznego i psychicznego, lecz również uchroni się przed niepotrzebnymi konfliktami. Problem nieznajomości samego siebie zajmuje kluczowe miejsce w myśli Bernarda Mandeville’a.