Gilles Deleuze i Michel Foucault o Platońskim „Polityku”. Od pozorów prawdy do krytyki władzy

Abstrakt

Osobliwa interpretacja Platońskiego „Polityka” doprowadza Gilles’a Deleuze’a do uznania, że grecki filozof nie był pewien możliwości odróżnienia świata zmysłowego, jako odbicia Idei, od świata, który jedynie pod to odbicie się podszywa. 

W postmodernistycznym ujęciu, Platońskie zwątpienie w możliwość rozpoznania prawdy otwiera drogę innej filozofii, w której świat jest „kopią bez oryginału”,  symulacją prawdy, ukrywającą jednak swe fałszywe oblicze.

Ta własność świata, możliwość pozorowania swojego odniesienia do ukrytej za językiem obiektywnej rzeczywistości, powoduje, że idea Prawdy jest niebywale wrażliwa na polityczne wykorzystanie. Prekursorem takiego podejścia jest, wg postmodernistów, Nietzsche, który pyta o polityczny interes skrywany za pragnieniem mówienia innym „prawdy”, a także narzucania jej siłą.

Michel Foucault podejmuje ten wątek uznając, że „prawda”, zwłaszcza w naukach społecznych, ma znaczenie polityczne: służy ujarzmianiu i blokowaniu ludzkich jednostek. Filozof odnajduje te praktyki we współczesnych i historycznych formach władzy.

Może nas od nich uniezależnić jedynie uświadomienie sobie fikcyjnej natury rzeczy, zdemaskowanie oszustwa pozoru i w tym sensie „odwrócenie” filozofii Platona, które – paradoksalnie – on sam, wedle Deleuze’a, zapoczątkował.