Abstract
According to intelligent design theory, certain biological and cosmic phenomena were designed by an intelligent being, which could just as well be natural and supernatural, and this design is scientifically detectable. Critics of this theory claim it is not scientific because it employs solely negative argumentation and thus is an incorrect argument from ignorance or an attempt to place God in the gaps of scientific knowledge. In the article, I indicate the shortcomings of this objection and show that intelligent design theory is using – and have to use – both negative and positive argumentation. A good criterion of design – applicable to cases when a cause is inferred on the basis of an observed phenomenon, with the help of background knowledge but without independently given information about the actual history of the phenomenon – combines both something what one can regard as a sign of intelligent activity and the lack of naturalistic explanation of it. Thus, the methodological basis of this theory is not an argument from ignorance but the so-called inference to the best explanation which is a form of abductive reasoning. However, the fact that this concept is based on this form of reasoning, which is commonly used in science, does not, by itself, imply its scientific status, for the inference to the best explanation is widely applied also outside of the domain of natural sciences. But if we acknowledge that the design theorists’ way of reasoning does not, in its overall form, differ essentially from the design detection procedures employed in disciplines recognized as scientific, like forensic science or archaeology, then design theorists may interpret this fact as a strong rationale in favor of scientific status of their theory.
References
Ayala F.J., Dar Karola Darwina dla nauki i religii, P. Dawidowicz, Warszawa 2009.
Behe M.J., Comments on Denis Lamoureux’s Essays, [w:] P. Johnson, D.O. Lamoureux et al., Darwinism Defeated? The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins, Vancouver 1999, s. 103–108.
Behe M.J., Czarna skrzynka Darwina. Biochemiczne wyzwanie dla ewolucjonizmu, przeł. D. Sagan, Warszawa 2020.
Behe M.J., Precyzyjny projekt: powstawanie biologicznych mechanizmów molekularnych, przeł. D. Sagan, [w:] D. Sagan, Spór o nieredukowalną złożoność układów biochemicznych, Warszawa 2008, s. 163–176.
Behe M.J., The Positive Side of Intelligent Design: A Response to Loren Haarsma, „Perspectives on Science and Christian Faith” 2007, vol. 59, no. 1, s. 63.
Blackstone N.W., Argumentum ad Ignorantiam, „The Quarterly Review of Biology” 1997, vol. 72, no. 4, s. 445–447.
Bylica P., Naturalizm nauk przyrodniczych a konflikt między nauką a religią, „Kwartalnik Filozoficzny” 2007, t. XXXV, nr 2, s. 147–159.
Bylica P., Sagan D., God, Design, and Naturalism: Implications of Methodological Naturalism in Science for Science-Religion Relation, „Pensamiento” 2008, vol. 64, no. 242, s. 621–638.
Collins F.S., Faith and the Human Genome, „Perspectives on Science and Christian Faith” 2003, vol. 55, no. 3, s. 142–153.
Collins F.S., Język Boga. Kod życia – nauka potwierdza wiarę, przeł. M. Yamazaki, Warszawa 2008.
Coyne J.A., Ewolucja jest faktem, przeł. M. Ryszkiewicz, W. Studencki, Warszawa 2009.
Darwin K., O pochodzeniu człowieka. Dzieła wybrane, t. 4, przeł. S. Panek, Warszawa 1959.
Dawkins R., Bóg urojony, przeł. P. Szwajcer, Warszawa 2007.
Dawkins R., Najwspanialsze widowisko świata. Świadectwa ewolucji, przeł. P. Szwajcer, Stare Groszki 2010.
Dembski W.A., Wnioskowanie o projekcie. Wykluczenie przypadku metodą małych prawdopodobieństw, przeł. Z. Kościuk, Warszawa 2021.
Dembski W.A., McDowell S., Understanding Intelligent Design: Everything You Need to Know in Plain Language, Eugene 2008.
Dembski W.A., Wells J., How to Be an Intellectually Fulfilled Atheist (or Not), Wilmington 2008.
Dilley S., Luskin C., Miller B., Reeves E., On the Relationship between Design and Evolution, „Religions” 2023, vol. 14, no. 7, numer artykułu: 850, https://doi.org/10.3390/rel14070850.
Futuyma D.J., Cuda a molekuły, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2004, t. 1, s. 65–69, https://doi.org/10.53763/fag.2004.1.13.
Giberson K.W., Yerxa D.A., O gatunkach powstawania. W poszukiwaniu opowieści o stworzeniu, przeł. D. Sagan, Warszawa 2008.
Hazen R.M., Genesis: The Scientific Quest for Life’s Origin, Washington, DC. 2005.
Jodkowski K., Metodologiczne aspekty kontrowersji ewolucjonizm-kreacjonizm, Lublin 1998.
Kojonen E.V.R., The Intelligent Design Debate and the Temptation of Scientism, London, New York 2016.
Kuhn T.S., Struktura rewolucji naukowych, przeł. H. Ostromęcka, J. Nowotniak, Warszawa 2001.
Lamoureux D.O., Evangelicals Inherit the Wind: The Phillip E. Johnson Phenomenon, [w:] P. Johnson, D.O. Lamoureux et al., Darwinism Defeated? The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins, Vancouver 1999, s. 9–46.
Lamoureux D.O., The Gaps Are Closing: The Intellectual Evolution of Phillip E. Johnson, [w:] P. Johnson, D.O. Lamoureux et al., Darwinism Defeated? The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins, Vancouver 1999, s. 57–75.
Larmer R., Is There Anything Wrong with „God of the Gaps” Reasoning?, „International Journal for Philosophy of Religion” 2002, vol. 53, no. 3, s. 129–142.
Larson R.G., O argumencie z Boga w lukach wiedzy raz jeszcze, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2012, t. 9, s. 199–220, https://doi.org/10.53763/fag.2012.9.73.
Lemańska A., Status metodologiczno-epistemologiczny koncepcji inteligentnego projektu, [w:] Pogranicza nauki. Protonauka – paranauka – pseudonauka, red. J. Zon, Lublin 2009, s. 303–315.
Lipton P., Inference to the Best Explanation, London, New York 2004.
Meyer S.C., A Scientific History – and Philosophical Defense – of the Theory of Intelligent Design, 2008, October 7, s. 1–33, https://www.discovery.org/m/2018/11/Scientific-History-Philosophical-Defense-Intelligent-Design-Stephen-Meyer.pdf (dostęp: 25.11.2024).
Meyer S.C., DNA a pochodzenie życia. Informacja, specyfikacja i wyjaśnienie, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2005/2006, t. 2/3, s. 133–215, https://doi.org/10.53763/fag.%2027.
Meyer S.C., Podpis w komórce. DNA i świadectwa inteligentnego projektu, przeł. J. Chojak-Koźniewska, Warszawa 2021.
Miller K.B., The Misguided Attack on Methodological Naturalism, [w:] For the Rock Record: Geologists on Intelligent Design, eds. J.S. Schneiderman, W.D. Allmon, Berkeley, Los Angeles 2009, s. 117–140.
Monton B., Teoria inteligentnego projektu oczami ateisty, przeł. B. Bagrowski, Warszawa 2023.
Moreland J.P., Complementarity, Agency Theory, and the God-of-the-Gaps, „Perspectives on Science and Christian Faith” 1997, vol. 49, no. 1, s. 2–14.
Moreland J.P., Inteligentny projekt a natura nauki, [w:] Inteligentny projekt 101. Znani eksperci wyjaśniają kluczowe zagadnienia, red. H.W. House, przeł. M. Cybula, Warszawa 2009, s. 33–53.
Moreland J.P., Theistic Science and Methodological Naturalism, [w:] The Creation Hypothesis: Scientific Evidence for an Intelligent Designer, ed. J.P. Moreland, Downers Grove 1994, s. 41–66.
Moreland J.P., Reynolds J.M., Wprowadzenie, [w:] Stworzenie a ewolucja. Trzy ujęcia z perspektywy chrześcijańskiej, red. J.P. Moreland, J.M. Reynolds, przeł. D. Sagan, Katowice 2008, s. 7–43.
Peacocke A., Drogi od nauki do Boga. Kres naszych wszelkich poszukiwań, przeł. J. Gilewicz, Poznań 2004.
Pennock R.T., Bóg w lukach wiedzy: argument z niewiedzy i ograniczenia naturalizmu metodologicznego, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2012, t. 9, s. 155–185, https://doi.org/10.53763/fag.2012.9.71.
Pennock R.T., Tower of Babel: The Evidence Against the New Creationism, Cambridge 1999.
Pigliucci M., Denying Evolution: Creationism, Scientism and the Nature of Science, Sunderland 2002.
Popper K.R., Logika odkrycia naukowego, przeł. U. Niklas, Warszawa 1977.
Popper K.R., Nauka: domysły i refutacje, [w:] K.R. Popper, Droga do wiedzy. Domysły i refutacje, przeł. S. Amsterdamski, Warszawa 1999, s. 61–116.
Ratzsch D., Nauka i jej granice. Nauki przyrodnicze z perspektywy chrześcijańskiej, przeł. P. Bylica, Warszawa 2021.
Ratzsch D., Przyroda, projekt i nauka. Teoria projektu w naukach przyrodniczych, przeł. J. Zon, Warszawa 2022.
Reynolds J.M., God of the Gaps: Intelligent Design & Bad Apologetic Advice, [w:] Mere Creation: Science, Faith & Intelligent Design, ed. W.A. Dembski, Downers Grove 1998, s. 312–331.
Sagan D., Filtr eksplanacyjny: wykrywanie inteligentnego projektu na gruncie nauk przyrodniczych, „Roczniki Filozoficzne” 2009, t. LVII, nr 1, s. 157–193.
Sagan D., Odpowiedź na uwagi polemiczne ks. dra Marka Słomki do mojego artykułu o filtrze eksplanacyjnym, „Roczniki Filozoficzne” 2009, t. LVII, nr 1, s. 345–349.
Sagan D., Spór o nieredukowalną złożoność układów biochemicznych, Warszawa 2008.
Shermer M., Not Intelligent & Surely Not Science, 2005, March 30, https://michaelshermer.com/articles/not-intelligent-not-science/ (dostęp: 25.11.2024).
Shermer M., Why Darwin Matters: The Case Against Intelligent Design, New York 2006.
Słomka M., Powrót inteligentnego projektanta. Uwagi polemiczne do artykułu Dariusza Sagana „Filtr eksplanacyjny: wykrywanie inteligentnego projektu na gruncie nauk przyrodniczych”, „Roczniki Filozoficzne” 2009, t. LVII, nr 1, s. 341–345.
Snoke D.W., In Favor of God-of-the-Gaps Reasoning, „Perspectives on Science and Christian Faith” 2001, vol. 53, no. 3, s. 152–158.
Teoria inteligentnego projektu – nowe rozumienie naukowości?, red. K. Jodkowski, Warszawa 2007.
Trevors J.T., Abel D.L., Chance and Necessity Do Not Explain the Origin of Life, „Cell Biology International” 2004, vol. 28, no. 11, s. 729–739, https://doi.org/10.1016/j.cellbi.2004.06.006.
Van Till H.J., W pełni wyposażone stworzenie (teistyczny ewolucjonizm), [w:] Stworzenie a ewolucja. Trzy ujęcia z perspektywy chrześcijańskiej, red. J.P. Moreland, J.M. Reynolds, przeł. D. Sagan, Katowice 2008, s. 181–242.
Wells J., Darwin of the Gaps: Review of the „Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief” by Francis Collins, 2008, March 26, http://www.discovery.org/a/4529 (dostęp: 25.11.2024).
Behe M.J., Comments on Denis Lamoureux’s Essays, [w:] P. Johnson, D.O. Lamoureux et al., Darwinism Defeated? The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins, Vancouver 1999, s. 103–108.
Behe M.J., Czarna skrzynka Darwina. Biochemiczne wyzwanie dla ewolucjonizmu, przeł. D. Sagan, Warszawa 2020.
Behe M.J., Precyzyjny projekt: powstawanie biologicznych mechanizmów molekularnych, przeł. D. Sagan, [w:] D. Sagan, Spór o nieredukowalną złożoność układów biochemicznych, Warszawa 2008, s. 163–176.
Behe M.J., The Positive Side of Intelligent Design: A Response to Loren Haarsma, „Perspectives on Science and Christian Faith” 2007, vol. 59, no. 1, s. 63.
Blackstone N.W., Argumentum ad Ignorantiam, „The Quarterly Review of Biology” 1997, vol. 72, no. 4, s. 445–447.
Bylica P., Naturalizm nauk przyrodniczych a konflikt między nauką a religią, „Kwartalnik Filozoficzny” 2007, t. XXXV, nr 2, s. 147–159.
Bylica P., Sagan D., God, Design, and Naturalism: Implications of Methodological Naturalism in Science for Science-Religion Relation, „Pensamiento” 2008, vol. 64, no. 242, s. 621–638.
Collins F.S., Faith and the Human Genome, „Perspectives on Science and Christian Faith” 2003, vol. 55, no. 3, s. 142–153.
Collins F.S., Język Boga. Kod życia – nauka potwierdza wiarę, przeł. M. Yamazaki, Warszawa 2008.
Coyne J.A., Ewolucja jest faktem, przeł. M. Ryszkiewicz, W. Studencki, Warszawa 2009.
Darwin K., O pochodzeniu człowieka. Dzieła wybrane, t. 4, przeł. S. Panek, Warszawa 1959.
Dawkins R., Bóg urojony, przeł. P. Szwajcer, Warszawa 2007.
Dawkins R., Najwspanialsze widowisko świata. Świadectwa ewolucji, przeł. P. Szwajcer, Stare Groszki 2010.
Dembski W.A., Wnioskowanie o projekcie. Wykluczenie przypadku metodą małych prawdopodobieństw, przeł. Z. Kościuk, Warszawa 2021.
Dembski W.A., McDowell S., Understanding Intelligent Design: Everything You Need to Know in Plain Language, Eugene 2008.
Dembski W.A., Wells J., How to Be an Intellectually Fulfilled Atheist (or Not), Wilmington 2008.
Dilley S., Luskin C., Miller B., Reeves E., On the Relationship between Design and Evolution, „Religions” 2023, vol. 14, no. 7, numer artykułu: 850, https://doi.org/10.3390/rel14070850.
Futuyma D.J., Cuda a molekuły, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2004, t. 1, s. 65–69, https://doi.org/10.53763/fag.2004.1.13.
Giberson K.W., Yerxa D.A., O gatunkach powstawania. W poszukiwaniu opowieści o stworzeniu, przeł. D. Sagan, Warszawa 2008.
Hazen R.M., Genesis: The Scientific Quest for Life’s Origin, Washington, DC. 2005.
Jodkowski K., Metodologiczne aspekty kontrowersji ewolucjonizm-kreacjonizm, Lublin 1998.
Kojonen E.V.R., The Intelligent Design Debate and the Temptation of Scientism, London, New York 2016.
Kuhn T.S., Struktura rewolucji naukowych, przeł. H. Ostromęcka, J. Nowotniak, Warszawa 2001.
Lamoureux D.O., Evangelicals Inherit the Wind: The Phillip E. Johnson Phenomenon, [w:] P. Johnson, D.O. Lamoureux et al., Darwinism Defeated? The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins, Vancouver 1999, s. 9–46.
Lamoureux D.O., The Gaps Are Closing: The Intellectual Evolution of Phillip E. Johnson, [w:] P. Johnson, D.O. Lamoureux et al., Darwinism Defeated? The Johnson-Lamoureux Debate on Biological Origins, Vancouver 1999, s. 57–75.
Larmer R., Is There Anything Wrong with „God of the Gaps” Reasoning?, „International Journal for Philosophy of Religion” 2002, vol. 53, no. 3, s. 129–142.
Larson R.G., O argumencie z Boga w lukach wiedzy raz jeszcze, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2012, t. 9, s. 199–220, https://doi.org/10.53763/fag.2012.9.73.
Lemańska A., Status metodologiczno-epistemologiczny koncepcji inteligentnego projektu, [w:] Pogranicza nauki. Protonauka – paranauka – pseudonauka, red. J. Zon, Lublin 2009, s. 303–315.
Lipton P., Inference to the Best Explanation, London, New York 2004.
Meyer S.C., A Scientific History – and Philosophical Defense – of the Theory of Intelligent Design, 2008, October 7, s. 1–33, https://www.discovery.org/m/2018/11/Scientific-History-Philosophical-Defense-Intelligent-Design-Stephen-Meyer.pdf (dostęp: 25.11.2024).
Meyer S.C., DNA a pochodzenie życia. Informacja, specyfikacja i wyjaśnienie, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2005/2006, t. 2/3, s. 133–215, https://doi.org/10.53763/fag.%2027.
Meyer S.C., Podpis w komórce. DNA i świadectwa inteligentnego projektu, przeł. J. Chojak-Koźniewska, Warszawa 2021.
Miller K.B., The Misguided Attack on Methodological Naturalism, [w:] For the Rock Record: Geologists on Intelligent Design, eds. J.S. Schneiderman, W.D. Allmon, Berkeley, Los Angeles 2009, s. 117–140.
Monton B., Teoria inteligentnego projektu oczami ateisty, przeł. B. Bagrowski, Warszawa 2023.
Moreland J.P., Complementarity, Agency Theory, and the God-of-the-Gaps, „Perspectives on Science and Christian Faith” 1997, vol. 49, no. 1, s. 2–14.
Moreland J.P., Inteligentny projekt a natura nauki, [w:] Inteligentny projekt 101. Znani eksperci wyjaśniają kluczowe zagadnienia, red. H.W. House, przeł. M. Cybula, Warszawa 2009, s. 33–53.
Moreland J.P., Theistic Science and Methodological Naturalism, [w:] The Creation Hypothesis: Scientific Evidence for an Intelligent Designer, ed. J.P. Moreland, Downers Grove 1994, s. 41–66.
Moreland J.P., Reynolds J.M., Wprowadzenie, [w:] Stworzenie a ewolucja. Trzy ujęcia z perspektywy chrześcijańskiej, red. J.P. Moreland, J.M. Reynolds, przeł. D. Sagan, Katowice 2008, s. 7–43.
Peacocke A., Drogi od nauki do Boga. Kres naszych wszelkich poszukiwań, przeł. J. Gilewicz, Poznań 2004.
Pennock R.T., Bóg w lukach wiedzy: argument z niewiedzy i ograniczenia naturalizmu metodologicznego, przeł. D. Sagan, „Filozoficzne Aspekty Genezy” 2012, t. 9, s. 155–185, https://doi.org/10.53763/fag.2012.9.71.
Pennock R.T., Tower of Babel: The Evidence Against the New Creationism, Cambridge 1999.
Pigliucci M., Denying Evolution: Creationism, Scientism and the Nature of Science, Sunderland 2002.
Popper K.R., Logika odkrycia naukowego, przeł. U. Niklas, Warszawa 1977.
Popper K.R., Nauka: domysły i refutacje, [w:] K.R. Popper, Droga do wiedzy. Domysły i refutacje, przeł. S. Amsterdamski, Warszawa 1999, s. 61–116.
Ratzsch D., Nauka i jej granice. Nauki przyrodnicze z perspektywy chrześcijańskiej, przeł. P. Bylica, Warszawa 2021.
Ratzsch D., Przyroda, projekt i nauka. Teoria projektu w naukach przyrodniczych, przeł. J. Zon, Warszawa 2022.
Reynolds J.M., God of the Gaps: Intelligent Design & Bad Apologetic Advice, [w:] Mere Creation: Science, Faith & Intelligent Design, ed. W.A. Dembski, Downers Grove 1998, s. 312–331.
Sagan D., Filtr eksplanacyjny: wykrywanie inteligentnego projektu na gruncie nauk przyrodniczych, „Roczniki Filozoficzne” 2009, t. LVII, nr 1, s. 157–193.
Sagan D., Odpowiedź na uwagi polemiczne ks. dra Marka Słomki do mojego artykułu o filtrze eksplanacyjnym, „Roczniki Filozoficzne” 2009, t. LVII, nr 1, s. 345–349.
Sagan D., Spór o nieredukowalną złożoność układów biochemicznych, Warszawa 2008.
Shermer M., Not Intelligent & Surely Not Science, 2005, March 30, https://michaelshermer.com/articles/not-intelligent-not-science/ (dostęp: 25.11.2024).
Shermer M., Why Darwin Matters: The Case Against Intelligent Design, New York 2006.
Słomka M., Powrót inteligentnego projektanta. Uwagi polemiczne do artykułu Dariusza Sagana „Filtr eksplanacyjny: wykrywanie inteligentnego projektu na gruncie nauk przyrodniczych”, „Roczniki Filozoficzne” 2009, t. LVII, nr 1, s. 341–345.
Snoke D.W., In Favor of God-of-the-Gaps Reasoning, „Perspectives on Science and Christian Faith” 2001, vol. 53, no. 3, s. 152–158.
Teoria inteligentnego projektu – nowe rozumienie naukowości?, red. K. Jodkowski, Warszawa 2007.
Trevors J.T., Abel D.L., Chance and Necessity Do Not Explain the Origin of Life, „Cell Biology International” 2004, vol. 28, no. 11, s. 729–739, https://doi.org/10.1016/j.cellbi.2004.06.006.
Van Till H.J., W pełni wyposażone stworzenie (teistyczny ewolucjonizm), [w:] Stworzenie a ewolucja. Trzy ujęcia z perspektywy chrześcijańskiej, red. J.P. Moreland, J.M. Reynolds, przeł. D. Sagan, Katowice 2008, s. 181–242.
Wells J., Darwin of the Gaps: Review of the „Language of God: A Scientist Presents Evidence for Belief” by Francis Collins, 2008, March 26, http://www.discovery.org/a/4529 (dostęp: 25.11.2024).